Zondagskind Johann Conrad Friedrich (Joop) Berkhout

Verhaal bij de allereerste foto van zondagskind Joop Berkhout
(Johann Conrad Friedrich)

Johann Conrad Friedrich Berkhout, Amsterdam 1931

Johann Conrad Friedrich Berkhout (Joop), Amsterdam 1931

Amsterdam, 11 januari 1931. Het is zondag. Die dag, precies 83 jaren geleden, is het fris in Amsterdam. De zuidwestenwind draaikolkt over het Kattenburgerplein en schuurt de woning aan de Kattenburgervoorstraat 29. Het is amper 2 graden boven nul, maar door de wind voelt het alsof het behoorlijk vriest. De zon heeft zich de hele dag niet laten zien. Het is grijs en grauw buiten en af en toe valt er een drupje regen. De voorspelde sneeuwval blijft uit.

“Gelukkig maar, want anders is die vroedvrouw nooit op tijd”, denkt Manus Berkhout, terwijl hij half opgevouwen in zijn rookstoel naar het uitgezette bed in de kamer kijkt waar zijn vrouw Grietje voorover gebogen de weeën wegpuft. “Komt ze er al aan Manie? Ik voel dat het écht zo gaat gebeuren. Wil je gaan kijken of ze eraan komt?”

Manus staat op uit zijn stoel, loopt naar het raam en kijkt vanaf vanaf de bel-etage over het plein. In de verte ziet hij twee mensen en een kind door de grijzige natte lucht dichterbij komen en daarachter beweegt ook nog iets. Een lange magere vrouw met naast zich de onmiskenbare gestalte van de kleine, haast huppelende en ietwat gebochelde vrouw, in wie hij direct zijn oude moedertje herkent, ziet hij snel dichterbij komen. Aan haar hand rent haar 11-jarige kleindochter Annie, de oudste van Manus en Grietje. 15 meter erachter holt kleine Manus van 7,5, zo snel als zijn beentjes hem kunnen dragen, achter het trio aan.

Manus schudt in zijn warme woning zijn hoofd en glimlacht. “Allebei het karakter van mijn moeder, die kinderen. Ze wilden alle drie de vroedvrouw halen omdat ze alle drie bang waren dat die vrouw anders te laat zou komen voor de bevalling. Ze zijn mooi op tijd”, zegt hij tegen Grietje. Hij lacht haar toe, maar de groef in zijn voorhoofd verraadt zijn angst. Hij heeft vanaf het begin van de zwangerschap getwijfeld of er nog wel een kind had moeten komen. Grietje is een paar jaren door de TBC zo ziek geweest, dat haar gestel niet meer de kracht van vroeger heeft. Nog aan een derde kind beginnen was niet bepaald verantwoord. Maar Grietje wilde zo graag nog een keer moeder worden na die jaren van ziekte, waarin ze haar twee kinderen Annie en kleine Manus maar heel weinig aandacht kon geven door haar opnames in het rusthuis in het Gooi. En daarom gaf haar anders zo onverbiddelijke Manie toch maar toe.

Grietje ziet de angst in de ogen van haar man en fluistert tussen het puffen door geruststellende woorden. “Wees niet bang Manie. Het gaat allemaal goed komen. Ik weet het zeker. En als die kleine er straks is….”. Ze kan haar zin niet afmaken. Ze voelt haar water breken, precies op het moment dat de deur open zwaait en de lijzige vroedvrouw met de rest van de Berkhouten naar binnenstormt. “Heeft u het water al opgezet? Waar is het kokende water, ik moet het nú hebben! En die kleine kinderen moeten meteen naar de achterkamer toe. Dit is geen toneelstukje wat gaat komen!”, roept ze Manus toe, nadat ze in één oogopslag de toestand in de voorkamer heeft opgenomen.

Een uur later ligt een piepklein blakend roze jongetje tevreden in de armen van zijn moeder. Terwijl hij uitzonderlijk rustig tegen z’n moeder gevlijd ligt, kan zij zich niet stilhouden. Onophoudelijk vloeien haar tranen. De tranen van geluk. Het zou bijzonder zijn als ze de enige daarin was in het Kattenburgse gezinnetje. Manus en de twee kinderen, Annie en kleine Manus, huilen net zo hard mee. “Echt wat voor Berkhouten hoor”, roept opoe Berkhout, de moeder van Manus. Normaal is de oude vrouw stokdoof, maar het tranenspel ontgaat haar niet. “Janken en janken. Grote woorden, maar kleine hartjes. Precies mijn ouwe Coen. En trouwens, hoe gaan jullie de kleine eigenlijk noemen? Annie heb je naar mij vernoemd en Manus naar jezelf en je grootvader. Wordt deze kleine dan eindelijk een Coen, of wordt het Piet naar Grietje haar vader?”

Grietje Berkhout-van Gijzel kijkt uit het raam (linksonder) van haar woning aan de Kattenburgervoorstraat 29 in Amsterdam, september 1961. Hier werden alle vier kinderen, Annie (1920), Manus jr. (1923), Joop (1931) en Grietje jr. (1934) geboren.

“Vader zal het niet lang meer maken, hij is zo vreselijk ziek. Ik wil ons kind naar hem vernoemen. Volledig en precies zoals hij. Johann Conrad Friedrich. Dat hebben Griet en ik afgesproken”, zegt Manus. Grietje kijkt naar haar zoontje. Ze streelt zijn gezichtje en aait over zijn handjes. “Maar jou noemen we Joop en niet dat traditionele Coen. Want daar zijn er al wel dertien van in de familie inmiddels. Je vader kan op zijn kop gaan staan, maar jij bent uniek kereltje en je moet daarom ook een unieke roepnaam hebben. Joop, zó zal iedereen je noemen. Joop, mijn kleine zondagskindje…”

Hans Berkhout, 11 januari 2014 (oomzegger van Joop).

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.

3 Reacties op Zondagskind Johann Conrad Friedrich (Joop) Berkhout

  1. Herman zegt:

    Hans,

    Heel mooi verhaal. Dank je wel.
    Ik krijg er bijna tranen van.

    Herman

  2. Lydia xxxx zegt:

    Hallo, ik zoek zelf naar voorouders met mijn achternaam xxxx. Maar ondertussen kijk ik ook met veel interesse in andere takken natuurlijk, en stuitte toen op deze Berkhoutsite. Een voormoeder van mij heette Antje Berkhout en trouwde met Gerrit Janz Roelofs. Zie hieronder: ( ze is het 2e kind van Jacob Berkhout en Teetje Meester. Ik ben benieuwd naar de oorsprong van deze mensen, en welke Berkhout tak zij van afstammen, wat daarover bekend is. Vriendelijke groeten van Lydia xxxx

    Gezinsblad
    Jacob Berkhout, geb. te Wervershoof ± 1792, ovl. te Andijk 3 jul 1847, beroep(en): landbouwer, zoon van Dirk Berkhout en Marijtje Neuvel
    Gehuwd te Andijk 22 okt 1820 met:
    Teetje Meester, ged. te Wervershoof ± 1797, ovl. te Andijk 10 feb 1851, dochter van Pieter Sijmonsz Meester en Geertje Cornelis Brakeboer
    1) Trijntje Berkhout, geb. ± 1823
    Gehuwd te Andijk 24 apr 1846 met:
    Maarten Beers, geb. te Zwaag 9 nov 1819, beroep(en): dagloner, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 9 nov 1819, zoon van Jacob Sijmonsz Beers en Cornelisje Klaas Buis
    2) Antje Berkhout, geb. te Andijk 17 apr 1827, beroep(en): dienstbare, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 1855
    Gehuwd te Zwaag 10 mei 1855, getuige Pieter Harder, getuige Jan Kamp, getuige Jan Zwaag, getuige Jan Jansz Jong met:
    Gerrit Jansz Roelofs, geb. te Medemblik 13 mrt 1831, beroep(en): dienstbare, arbeider, landbouwer, Adres Wijk 2 Nr 178 Oostersingel 13 mrt 1831, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 1855, zoon van Jan Gerritsz Roelofs en Geertje Pieters Manshande
    3) Grietje Berkhout, geb. te Andijk 3 nov 1829, woonplaats(en): Medemblik, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 1857
    Gehuwd te Zwaag 29 jan 1857, getuige Jan Zwaag, getuige Cornelis Buis, getuige Klaas Jansz Bakker, getuige Jan Jansz Jong met:
    Jan Olfertsz Bakker, geb. te Zwaag 5 apr 1820, ovl. te Medemblik 27 mrt 1869, beroep(en): dienstknecht, landman, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 5 apr 1820, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 1843, Adres Wijk 2 Nr 6 in het Waaigat 27 mrt 1869, zoon van Olfert Bakker en Marijtje Jans Kwaadman
    4) Dirk Berkhout, geb. te Andijk 13 jul 1831, beroep(en): bouwman, Adres Hoog- en Laag-Zwaagdijk 1855
    Gehuwd te Zwaag 3 mei 1855, getuige Jan Zwaag, getuige Cornelis Speets, getuige Simon Pennekamp, getuige Willem Breed met:
    Marijtje Kaptein, geb. te Grootebroek 7 jun 1829, beroep(en): landbouwster, Adres Lutjebroek 7 jun 1829, dochter van Dirk Kaptein en Impje Groot
    5) Pieter Berkhout, geb. te Andijk ± 1833, beroep(en): landbouwer, bouwman, timmerman
    Gehuwd te Andijk 14 nov 1862 met:
    Grietje Sijm, geb. te Andijk ± 1838, ovl. te Alkmaar 16 okt 1902, woonplaats(en): Medemblik, dochter van Dirk Sijm en Dieuwertje Weel
    6) Simon Berkhout, geb. te Andijk ± 1836, beroep(en): dagloner, stalhoudersknecht
    Gehuwd te Medemblik 5 nov 1865, erkennen 1 kind
    met:
    Johanna Maria de Vries, geb. te Venhuizen 25 mrt 1843, woonplaats(en): Venhuizen 1e huwelijk 2e huwelijk, dochter van Willem de Vries en Marijtje Naber
    7) Jacob Berkhout, geb. te Andijk ± 1842, beroep(en): landbouwersknecht
    Gehuwd te Medemblik 28 jan 1872 met:
    Anna Maria Bakker, geb. te Medemblik 16 feb 1845, Adres Wijk 2 Nr 5 Oosterhaven 16 feb 1845, dochter van Hendrik Hendriksz Bakker en Marijtje Out
    Hoofdindex A-Z

    • berkhoutonline zegt:

      Dag Lydia!

      Hartelijk dank voor je bericht. Jij noemt als jouw oudst bekende voorouders van de Berkhout-zijde: Jacob Berkhout x Teetje Meester. Jouw oudste voorvader van de Berkhout-kant komt oorspronkelijk uit het gebied Berkhout in Noord-Holland (West-Friesland). Het gaat om katholiek voorgeslacht, dat ook na de Reformatie katholiek is gebleven.
      Het echtpaar dat je noemt zijn Jacobus Dirksz. Berkhout, die op 17 maart 1792 in Wervershoof werd gedoopt als Jacobus, zoon van Dirk Corneliszoon Berkhout en zijn tweede vrouw Marijtje Krelisdochter Neuvel (daarvoor was hij met Dieuwertje Roozendaal gehuwd en als laatste met Jannetje Roelofs). Deze Dirk Cornelisz. Berkhout werd in 1746 geboren in Nibbixwoud (NH) als zoon van Cornelis Theuniszoon Berkhout en zijn tweede echtgenote Trijntje de Wit. Op zijn beurt was deze Cornelis de zoon van Anthonij Janszoon Berkhout (vaak in het dialect geschreven als Barkhout/Barckhout) en zijn mogelijke echtgenote Jantje. Anthonij (alias Theunis) woonde in Nibbixwoud en was grondeigenaar in o.a. Benningbroek (NH). Hij is de zoon van Jan Theuniszoon Berkhout (Barkhout) die in ieder geval voor het jaar 1629 is geboren en ná 1694 (toen is hij nog als een huwelijksgetuige vermeld) overleed. Hiermee ben je dus een verre nicht van verschillende mensen die op de genealogische sites van BerkhoutOnline vragen hebben gesteld over dit voorgeslacht.

      NB van jouw voorouderlijk gezin Jacobus Berkhout x Teetje Meester heb ik 12 kinderen in mijn databestand. Dus wat meer dan je zelf hebt: Marijtje 1820 (haar moeder was bij huwelijk bijna 6 maanden in verwachting), Geertje 1821, Trijntje 1823, Immetje 1824, Dieuwertje 1825, Antje 1827, Grietje 1829, Dirk 1831, Pieter 1833, Simon 1835, Marijtje 1840, Jacobus 1842.

      Hartelijke groet!

      Hans Berkhout

Laat een reactie achter bij berkhoutonline Reactie annuleren

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>